Giới thiệu về những điểm mới của Luật Phòng bệnh tại buổi họp báo Công bố Lệnh của Chủ tịch nước về các luật vừa được Quốc hội thông qua tại Kỳ họp thứ 10, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Liên Hương cho biết, việc ban hành Luật Phòng bệnh xuất phát từ yêu cầu cấp thiết từ thực tiễn.

Chiều 5/1/2026, tại buổi họp báo Công bố Lệnh của Chủ tịch nước về 13 luật được Quốc hội thông qua tại Kỳ họp thứ 10, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Liên Hương đã thông tin các nội dung cơ bản của Luật Phòng bệnh.

Đánh dấu bước chuyển căn bản của hệ thống y tế

Thứ trưởng Nguyễn Thị Liên Hương cho biết, ngày 10/12/2025, tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV đã chính thức thông qua Luật Phòng bệnh số 114/2025/QH15. Đây là đạo luật có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, thể chế hóa kịp thời chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước về công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân trong tình hình mới; đánh dấu bước chuyển căn bản của hệ thống y tế từ tư duy "đáp ứng khám bệnh, chữa bệnh" sang "chủ động phòng bệnh", lấy phòng bệnh làm nền tảng.

Họp báo Công bố Lệnh của Chủ tịch nước về 13 luật được Quốc hội thông qua tại Kỳ họp thứ 10.

Việc ban hành Luật Phòng bệnh xuất phát từ yêu cầu cấp thiết của thực tiễn. Trước hết, Luật nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 20-NQ/TW ngày 25/10/2017 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII và Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 09/9/2025 của Bộ Chính trị về tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân, đổi mới toàn diện hệ thống y tế.

Bên cạnh đó, mô hình bệnh tật tại Việt Nam đang có sự thay đổi nhanh chóng, phức tạp, với sự xuất hiện của nhiều bệnh truyền nhiễm mới, các bệnh truyền nhiễm tái nổi, đồng thời tỷ lệ bệnh không lây nhiễm và rối loạn tâm thần ngày càng gia tăng. Những thách thức do biến đổi khí hậu, nguy cơ dịch bệnh quy mô lớn và những bài học sâu sắc từ đại dịch COVID-19 cũng đặt ra yêu cầu cấp bách phải nâng cao năng lực y tế dự phòng, tăng cường phòng bệnh một cách chủ động, bền vững.

Hoàn thiện cơ sở pháp lý cho công tác phòng bệnh

Luật Phòng bệnh được ban hành với mục tiêu hoàn thiện cơ sở pháp lý về phòng bệnh, góp phần nâng cao sức khỏe thể chất và tinh thần, tầm vóc, tuổi thọ và chất lượng cuộc sống của người Việt Nam. Luật quy định toàn diện các nội dung liên quan đến phòng, chống bệnh truyền nhiễm; phòng, chống bệnh không lây nhiễm; phòng, chống rối loạn tâm thần; dinh dưỡng trong phòng bệnh; cũng như các điều kiện bảo đảm để triển khai hiệu quả công tác phòng bệnh.

Luật áp dụng đối với các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong nước và nước ngoài hoạt động tại Việt Nam, thể hiện tính bao quát, thống nhất và phù hợp với thông lệ quốc tế. Luật Phòng bệnh gồm 6 chương, 46 điều, được xây dựng trên cơ sở kế thừa, sửa đổi, bổ sung và phát triển các quy định còn phù hợp của Luật Phòng, chống bệnh truyền nhiễm.

Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Liên Hương thông tin  tại buổi họp báo.

Theo đó, Luật kế thừa 5 điều liên quan đến phạm vi điều chỉnh, giải thích từ ngữ và chế độ dự trữ quốc gia về thuốc, vắc xin, sinh phẩm y tế; sửa đổi 38 điều về các quy định chung và biện pháp phòng, chống bệnh truyền nhiễm như giám sát an toàn sinh học, sử dụng vắc xin, kiểm dịch y tế biên giới, khai báo và báo cáo dịch, các biện pháp bảo vệ cá nhân, tổ chức cách ly y tế. 

Đồng thời, Luật bổ sung mới 17 điều quan trọng về an ninh sinh học trong xét nghiệm, phát triển dịch vụ phòng bệnh, nghiên cứu – ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong phòng bệnh; phòng, chống bệnh không lây nhiễm, rối loạn tâm thần và dinh dưỡng trong phòng bệnh.

Nhiều điểm mới mang tính đột phá

Một trong những điểm nhấn nổi bật của Luật Phòng bệnh là sự thay đổi căn bản về tư duy. Luật khẳng định phòng bệnh chủ động là chính, lấy người dân làm trung tâm, chú trọng chăm sóc sức khỏe toàn diện theo vòng đời. Phạm vi điều chỉnh được mở rộng, không chỉ tập trung vào bệnh truyền nhiễm mà bao quát đầy đủ các vấn đề sức khỏe cộng đồng đang nổi lên hiện nay.

Luật cũng thiết lập cơ chế tài chính bền vững cho phòng bệnh, trong đó ngân sách nhà nước bảo đảm kinh phí thường xuyên và chi đầu tư cho y tế dự phòng; đồng thời thành lập Quỹ phòng bệnh nhằm tạo nguồn lực ổn định, lâu dài cho các hoạt động phòng bệnh. Quyền lợi của người dân được nâng cao rõ rệt, với các chính sách chăm sóc sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí cho nhóm đối tượng ưu tiên, bảo đảm công bằng trong tiếp cận vắc xin, sinh phẩm y tế, đặc biệt chú trọng dinh dưỡng trong 1.000 ngày đầu đời.

Bên cạnh đó, Luật dành nhiều ưu đãi cho nhân lực làm công tác phòng bệnh, nhất là tại tuyến y tế cơ sở và y tế dự phòng; khuyến khích khu vực ngoài công lập tham gia cung ứng dịch vụ phòng bệnh; cho phép cơ sở y tế dự phòng được quyết định mức thu nhập tăng thêm từ nguồn thu hợp pháp. Nhiều chính sách ưu tiên được thiết kế riêng cho khu vực biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi và vùng đặc biệt khó khăn.

Luật Phòng bệnh có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026. Hiện nay, Bộ Y tế đang khẩn trương phối hợp với các bộ, ngành liên quan xây dựng, hoàn thiện các văn bản quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật; đồng thời đẩy mạnh công tác truyền thông để người dân, gia đình hiểu rõ quyền lợi và trách nhiệm trong việc chủ động phòng bệnh.

Với tinh thần "Phòng bệnh hơn chữa bệnh", Luật Phòng bệnh thể hiện sự quan tâm sâu sắc của Đảng, Quốc hội và Chính phủ đối với sức khỏe nhân dân, hướng tới xây dựng một hệ thống y tế bền vững, công bằng và hiệu quả, lấy sức khỏe của nhân dân làm thước đo thành công.

(Nguồn: suckhoedoisong.vn)