Một tai nạn lao động nghiêm trọng khi làm việc với máy dập tôn công nghiệp đã khiến bốn ngón tay của một nam thanh niên 25 tuổi gần như bị đứt rời, rơi vào tình trạng mất tưới máu hoàn toàn. Nhờ được đưa đến bệnh viện kịp thời và can thiệp bằng kỹ thuật vi phẫu khẩn cấp kéo dài suốt 12 giờ, các bác sĩ đã cứu sống cả bốn ngón tay, mở ra cơ hội phục hồi chức năng bàn tay cho người bệnh.

Chỉ một khoảnh khắc sơ suất khi làm việc với máy dập tôn công nghiệp, anh N.V.H (25 tuổi, Hà Nội) đã đứng trước nguy cơ mất vĩnh viễn chức năng bàn tay phải. Lưỡi dập thủy lực rộng hơn 1 cm bất ngờ rơi xuống, nghiền nát cùng lúc bốn ngón tay, khiến các ngón gần như bị đứt rời hoàn toàn, chỉ còn dính lại bằng một cầu da rất mỏng. Tai nạn lao động nghiêm trọng không chỉ đe dọa sinh kế của một người trẻ, mà còn đặt ra cuộc chạy đua với thời gian của đội ngũ bác sĩ để giữ lại từng mạch máu, từng dây thần kinh mong manh của bàn tay.

Khi được chuyển tới Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, tình trạng của bệnh nhân được đánh giá là vô cùng nguy kịch. Cả bốn ngón tay đều trắng bệch, lạnh, xẹp, hoàn toàn mất tưới máu - dấu hiệu cho thấy chi thể đã rơi vào tình trạng thiếu máu nghiêm trọng. Với các ca đứt rời hoặc gần đứt rời chi thể, mỗi phút trôi qua đều làm giảm dần cơ hội cứu sống phần chi bị tổn thương. Đặc biệt, với dạng chấn thương dập nát do máy công nghiệp, mức độ phức tạp và nguy cơ thất bại cao hơn rất nhiều so với những vết cắt gọn do dao sắc.

Trước tình thế khẩn cấp đó, ê-kíp Tạo hình của bệnh viện dưới sự chỉ đạo trực tiếp của TS.BS Dương Mạnh Chiến đã ngay lập tức kích hoạt quy trình vi phẫu cấp cứu. Theo các bác sĩ, đây là dạng chấn thương đặc biệt nặng, bởi toàn bộ cấu trúc giải phẫu quan trọng của ngón tay như xương, gân, mạch máu và thần kinh đều bị dập nát trên một đoạn dài. Không chỉ là việc “nối lại” các ngón tay, ca mổ đòi hỏi phải tái tạo gần như toàn bộ hệ thống nuôi dưỡng và vận động của bàn tay.

Khái niệm “thời gian vàng” trong các ca đứt rời chi thể một lần nữa được đặt lên hàng đầu. TS.BS Dương Mạnh Chiến cho biết, thông thường khoảng thời gian tối ưu để cứu sống ngón tay chỉ kéo dài từ 6 đến 12 giờ. Nếu vượt quá mốc này, nguy cơ hoại tử sẽ tăng rất cao, khiến việc nối lại chi thể gần như không còn khả năng thành công. Chính vì vậy, bệnh nhân đã được đưa thẳng vào phòng mổ gần như ngay lập tức, thậm chí khi chưa có đầy đủ kết quả xét nghiệm tiền phẫu, để giành giật từng phút cho sự sống của các ngón tay.

Ca phẫu thuật bắt đầu từ 18 giờ tối và kéo dài liên tục tới 6 giờ sáng hôm sau, tổng cộng 12 giờ căng thẳng dưới kính hiển vi phẫu thuật. Trong suốt thời gian đó, ê-kíp mổ phải tập trung cao độ, xử lý từng tổn thương nhỏ nhất với độ chính xác gần như tuyệt đối. Trước tiên, các bác sĩ phải cắt bỏ toàn bộ mô dập nát không còn khả năng hồi phục, làm ngắn xương để tạo mặt cắt lành, đồng thời tìm kiếm những đoạn mạch máu còn đủ chất lượng để nối lại.

Ở một trong bốn ngón tay, đoạn mạch máu bị dập nát quá dài, không thể nối trực tiếp. Trong tình huống đó, ê-kíp buộc phải lấy một đoạn mạch máu ở vùng chân của bệnh nhân để ghép bù, tạo đường dẫn máu mới cho ngón tay. Đây là kỹ thuật vi phẫu phức tạp, đòi hỏi tay nghề cao và sự phối hợp nhịp nhàng giữa các thành viên trong ê-kíp. Dưới kính hiển vi, những mạch máu chỉ dày vài trăm micromet được khâu nối bằng các mũi chỉ siêu nhỏ, yêu cầu sự chính xác tuyệt đối, bởi chỉ một sai lệch nhỏ cũng có thể khiến mạch bị tắc, làm thất bại toàn bộ ca mổ.

Mỗi ngón tay là một “bài toán” riêng, phải được nối lại đầy đủ động mạch, tĩnh mạch, gân và thần kinh. Song song với đó, các bác sĩ còn phải đưa ra chiến lược ưu tiên hợp lý. Những ngón giữ vai trò quan trọng trong chức năng cầm nắm của bàn tay được nối trước, nhằm rút ngắn tối đa thời gian thiếu máu và tối ưu hóa cơ hội sống cho từng ngón. Đây không chỉ là cuộc chiến với kỹ thuật, mà còn là cuộc chiến với sức bền và tinh thần của ê-kíp phẫu thuật, khi phải làm việc liên tục suốt 12 giờ không nghỉ.

Sau ca mổ kéo dài suốt đêm, kết quả mang lại những tín hiệu tích cực. Đến thời điểm hiện tại, cả bốn ngón tay đều hồng ấm trở lại, có tưới máu tốt và xuất hiện tín hiệu sống rõ ràng. Người bệnh tỉnh táo, tinh thần ổn định, các chỉ số sinh tồn được kiểm soát tốt. Theo đánh giá của các bác sĩ, nếu tiếp tục tuân thủ đúng phác đồ điều trị và tập luyện phục hồi chức năng theo hướng dẫn, khả năng phục hồi chức năng bàn tay của bệnh nhân là tương đối khả quan.

TS.BS Dương Mạnh Chiến nhận định, đây là một trong những ca chấn thương dập nát nặng và hiếm gặp, đặc biệt khi tổn thương xảy ra đồng thời ở bốn ngón tay. Thành công của ca mổ không chỉ đến từ việc can thiệp kịp thời, mà còn là kết quả của kỹ thuật vi phẫu chính xác và kinh nghiệm xử lý những tổn thương phức tạp. Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh rằng không phải trường hợp nào cũng có thể đạt được kết quả như vậy, nếu bệnh nhân đến muộn hoặc xử trí ban đầu không đúng cách.

Từ ca bệnh này, vấn đề an toàn lao động một lần nữa được đặt ra một cách cấp thiết. Theo TS.BS Dương Mạnh Chiến, chỉ một sơ suất nhỏ khi làm việc với máy móc công nghiệp, hoặc một trục trặc kỹ thuật không được kiểm soát tốt, cũng có thể dẫn đến hậu quả mất chi thể, ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống và khả năng lao động của người trẻ. Việc tuân thủ nghiêm ngặt các quy trình bảo hộ, kiểm tra máy móc định kỳ và nâng cao ý thức an toàn là yếu tố then chốt để phòng ngừa những tai nạn đáng tiếc.

Bên cạnh đó, bác sĩ cũng lưu ý đến vai trò quan trọng của xử trí ban đầu đúng cách khi không may xảy ra chấn thương đứt rời chi thể. Theo ông, nếu vết thương bẩn, người dân chỉ nên rửa nhẹ bằng nước sạch, sau đó băng ép nhẹ để cầm máu. Tuyệt đối không garo thít chặt, bởi việc làm này có thể gây thiếu máu kéo dài, dẫn đến hoại tử cả bàn tay. Chỉ trong những trường hợp mất máu ồ ạt, đe dọa trực tiếp đến tính mạng, garo mới được cân nhắc sử dụng.

Đối với phần chi thể đứt rời, việc bảo quản đúng cách có ý nghĩa quyết định đến khả năng nối lại thành công. Phần chi thể cần được bọc trong gạc sạch, ẩm, tốt nhất là gạc được làm ẩm bằng nước muối sinh lý. Sau đó, gạc này được cho vào túi nylon buộc kín và đặt túi vào nước đá đang tan, để duy trì nhiệt độ khoảng 4 độ C. Đặc biệt, không được đặt trực tiếp phần chi thể vào đá lạnh, bởi nhiệt độ 0 độ C có thể gây bỏng lạnh, làm tổn thương mô và giảm đáng kể khả năng cứu sống chi thể.

Cuối cùng, yếu tố quan trọng nhất vẫn là thời gian. Nạn nhân cần được đưa đến cơ sở y tế có khả năng vi phẫu trong thời gian sớm nhất có thể. Mỗi phút chậm trễ đều làm giảm cơ hội phục hồi, đặc biệt với những chấn thương dập nát nặng do máy công nghiệp gây ra.

Tai nạn của bệnh nhân trẻ là lời cảnh tỉnh mạnh mẽ không chỉ với người lao động, mà còn với các doanh nghiệp và đơn vị sản xuất trong việc đảm bảo an toàn lao động. Đồng thời, đó cũng là lời nhắc nhở về tầm quan trọng của kiến thức sơ cứu đúng cách khi gặp chấn thương đứt rời chi thể. Chỉ một hành động đúng trong vài phút đầu tiên có thể giữ lại được một phần cơ thể quan trọng, qua đó bảo toàn khả năng lao động và tương lai của người bị nạn.