Trung tâm Khám chữa bệnh theo yêu cầu và Quốc tế – Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương vừa tiếp nhận và điều trị thành công một trường hợp tổn thương não do ký sinh trùng với biểu hiện lâm sàng dễ gây nhầm lẫn với u não. Người bệnh nhập viện trong tình trạng co giật và đau đầu kéo dài – những triệu chứng thần kinh không đặc hiệu nhưng tiềm ẩn nguy cơ bệnh lý nặng nếu không được chẩn đoán chính xác.

Bệnh nhân là anh N.H.T (39 tuổi, ở Hà Nội), trước đó hoàn toàn khỏe mạnh, không có bệnh lý nền đáng chú ý. Theo BSCKII Nguyễn Văn Phương, Phó Giám đốc Trung tâm Khám chữa bệnh theo yêu cầu và Quốc tế, khoảng 8 ngày trước khi nhập viện, người bệnh bất ngờ xuất hiện cơn co cứng kèm theo tê tay trái khi đang ở nhà. Sau thăm khám ban đầu tại một cơ sở y tế, các bác sĩ ghi nhận tổn thương nghi ngờ u não, đồng thời chưa loại trừ yếu tố nhiễm trùng, nên bệnh nhân được chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương để đánh giá chuyên sâu.

Tại thời điểm nhập viện, người bệnh trong tình trạng tỉnh táo, không sốt, huyết động ổn định. Khám thần kinh không ghi nhận dấu hiệu khu trú rõ ràng hay hội chứng màng não. Tuy nhiên, người bệnh vẫn đau đầu nhiều và còn cảm giác tê nhẹ tay trái, cho thấy tổn thương thần kinh vẫn đang tồn tại.

Để làm rõ nguyên nhân, các bác sĩ chỉ định chụp cộng hưởng từ (MRI) sọ não. Kết quả cho thấy có một tổn thương dạng nang nhỏ tại thùy trán trái, kích thước khoảng 11 x 7 mm, xung quanh có phù não nhẹ. Hình ảnh này gợi ý nhiều đến tổn thương do ký sinh trùng hơn là u não nguyên phát, qua đó giúp định hướng chẩn đoán theo hướng nhiễm trùng ký sinh trùng hệ thần kinh trung ương.

Trong quá trình điều trị nội trú, bệnh nhân được theo dõi sát để phát hiện sớm các biến chứng có thể xảy ra như tăng áp lực nội sọ hay tái phát cơn co giật.

Trên cơ sở đó, các xét nghiệm huyết thanh học tiếp tục được chỉ định nhằm xác định tác nhân gây bệnh. Kết quả xét nghiệm kháng thể kháng sán dây chó cho phản ứng dương tính, giúp các bác sĩ khẳng định chẩn đoán tổn thương não do ký sinh trùng.

Sau khi xác định rõ nguyên nhân, người bệnh được điều trị nội khoa theo đúng phác đồ, kết hợp kiểm soát triệu chứng và theo dõi chặt chẽ diễn biến thần kinh. Trong quá trình điều trị nội trú, bệnh nhân được theo dõi sát để phát hiện sớm các biến chứng có thể xảy ra như tăng áp lực nội sọ hay tái phát cơn co giật.

Sau khoảng 10 ngày điều trị tại bệnh viện, tình trạng người bệnh cải thiện rõ rệt. Các triệu chứng tê tay trái hoàn toàn biến mất, không còn xuất hiện cơn co giật, người bệnh không còn đau đầu hay chóng mặt, toàn trạng ổn định. Bệnh nhân được cho ra viện và tiếp tục điều trị ngoại trú đủ liệu trình kéo dài 4 tuần theo hướng dẫn của bác sĩ.

Khi tái khám gần một tháng sau, kết quả chụp cộng hưởng từ sọ não cho thấy tổn thương dạng nang thu nhỏ rõ rệt, tình trạng phù não xung quanh giảm đáng kể, không còn dấu hiệu tiến triển. Kết quả này cho thấy người bệnh đáp ứng tốt với điều trị nội khoa. Trên cơ sở đó, bệnh nhân tiếp tục được chỉ định thêm một đợt thuốc củng cố và theo dõi lâu dài nhằm phòng ngừa nguy cơ tái phát.

Sau khoảng 10 ngày điều trị tại bệnh viện, tình trạng người bệnh cải thiện rõ rệt. Các triệu chứng tê tay trái hoàn toàn biến mất, không còn xuất hiện cơn co giật, người bệnh không còn đau đầu hay chóng mặt, toàn trạng ổn định.

Theo BSCKII Nguyễn Văn Phương, nhiễm sán não không phải là bệnh lý hiếm gặp nhưng rất dễ bị bỏ sót trong thực hành lâm sàng do các triệu chứng ban đầu thường không điển hình. Người bệnh có thể chỉ xuất hiện co giật thoáng qua, tê yếu chi hoặc đau đầu nhẹ, những biểu hiện dễ khiến bác sĩ và người bệnh nghĩ đến u não hoặc tai biến mạch não, đặc biệt trong giai đoạn sớm.

Đáng lưu ý, đường lây nhiễm ký sinh trùng không nhất thiết phải do tiếp xúc trực tiếp với chó, mèo. Trong nhiều trường hợp, nguồn lây liên quan đến ăn uống không đảm bảo vệ sinh, đặc biệt là việc sử dụng rau sống, thực phẩm tái sống hoặc nguồn nước bị nhiễm bẩn. Đây là những điều kiện thuận lợi để trứng ký sinh trùng xâm nhập vào cơ thể, sau đó di chuyển theo đường máu và gây tổn thương tại não.

Từ trường hợp trên, các bác sĩ khuyến cáo người dân không nên chủ quan với các triệu chứng thần kinh bất thường, dù chỉ xuất hiện trong thời gian ngắn. Việc đến khám tại các cơ sở y tế có chuyên khoa, được chẩn đoán hình ảnh và thực hiện đầy đủ các xét nghiệm cần thiết có ý nghĩa quyết định trong việc phát hiện sớm và điều trị đúng bệnh.

Theo các bác sĩ, nếu được chẩn đoán kịp thời và điều trị đúng phác đồ, tổn thương não do ký sinh trùng có thể hồi phục tốt, hạn chế tối đa biến chứng nặng cũng như tránh được những can thiệp phẫu thuật không cần thiết. Bên cạnh đó, mỗi người cần duy trì thói quen ăn chín, uống sôi, rửa tay sạch và đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm trong sinh hoạt hằng ngày để phòng ngừa hiệu quả các bệnh lý ký sinh trùng – những bệnh nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu được phát hiện sớm và xử trí đúng cách.