Xuất bản thông tin Xuất bản thông tin

Giữa những vùng núi xa xôi, nơi điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn, y tế cơ sở rất quan trọng đối với sức khỏe người dân. Ở đó, mỗi người thầy thuốc không chỉ đảm nhận vai trò khám chữa bệnh, thay đổi nhận thức cộng đồng và mang lại niềm tin cho đồng bào vùng cao...

Ở lại nơi gian khó

Con đường độc đạo dẫn vào Bắc Mê (tỉnh Tuyên Quang) chỉ dài hơn 60km nhưng uốn lượn qua những vách đá dựng đứng, những khúc cua tay áo hiểm trở men theo dòng sông Gâm sâu hun hút. Mỗi chuyến xe vượt qua cung đường ấy không chỉ thử thách tay lái, mà còn thử thách cả ý chí và sự kiên nhẫn của con người. Giữa mênh mang núi rừng trùng điệp, nơi giao thông còn nhiều cách trở, có những con người lặng lẽ ngày đêm canh giữ sự sống, coi từng nhịp thở của người bệnh là mệnh lệnh cao nhất của nghề y.

BSCKI. Nông Mạnh Hùng, sinh năm 1989, người dân tộc Tày, sinh ra và lớn lên tại một xã miền núi sát biên giới tỉnh Cao Bằng, là một trong những người như thế. Núi rừng dường như đã hun đúc trong anh sự gan góc, bền bỉ và tinh thần không lùi bước trước gian nan. Tốt nghiệp Đại học Y - Dược Thái Nguyên năm 2014, anh nhận nhiệm vụ về công tác tại Bệnh viện đa khoa (BVĐK) khu vực Bắc Mê - một địa phương vùng cao còn nhiều khó khăn, nơi nhân lực y tế mỏng, cơ sở vật chất hạn chế, trong khi nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân ngày một lớn.

BSCKI. Nông Mạnh Hùng thăm khám cho bệnh nhi tại BVĐK khu vực Bắc Mê. Ảnh: Nhân vật cung cấp.

Hai năm sau, khi được cử đi đào tạo chuyên sâu chuyên ngành Hồi sức tích cực tại Trường Đại học Y Hà Nội, con đường nghề nghiệp của BS. Hùng mở ra nhiều lựa chọn. Ở lại thành phố lớn, làm việc tại những bệnh viện tuyến trên với trang thiết bị hiện đại, môi trường chuyên môn thuận lợi là điều không ít người mong muốn. Nhưng kết thúc khóa học, anh lại chọn quay về Bắc Mê.

Ở tuyến cơ sở, bác sĩ không chỉ chữa bệnh, mà còn phải đối diện với những thiếu thốn đủ bề. Có những ca bệnh nặng cần xử trí khẩn cấp, nhưng trang thiết bị chưa đáp ứng đủ. Có những lúc, quyết định chuyên môn không chỉ dựa trên phác đồ, mà còn phải cân nhắc đến địa hình hiểm trở, thời tiết và khả năng tiếp cận y tế của người bệnh.

Những quyết định sinh tử giữa núi rừng

Ở Bắc Mê, nhiều người bệnh chỉ đến viện khi tình trạng đã rất nặng. Một phần vì điều kiện đi lại khó khăn, một phần vì nhận thức y tế còn hạn chế, thậm chí có trường hợp ở nhà cúng bái xong mới đưa người bệnh đi viện. Điều đó khiến áp lực đè nặng lên vai những người thầy thuốc nơi đây.

BS. Hùng chia sẻ, khó khăn lớn nhất không chỉ là chuyên môn, mà là những khoảnh khắc phải đưa ra quyết định sinh tử, đó là giữ bệnh nhân lại điều trị hay chuyển tuyến trên. Con đường từ Bắc Mê ra tỉnh xa và hiểm trở, việc chuyển tuyến đôi khi đồng nghĩa với việc đánh cược tính mạng bệnh nhân trên những cung đường đèo dốc.

Một trong những ca trực khiến anh nhớ mãi là trường hợp mẹ của một đồng nghiệp nhập viện trong tình trạng nguy kịch do ngộ độc ấu tẩu. Huyết áp không đo được, rối loạn nhịp tim nghiêm trọng, nguy cơ tử vong rất cao. Trước sự lo lắng tột độ của người nhà, câu hỏi "có nên chuyển tuyến không?" được anh đặt ra liên tục.

BS. Hùng hiểu rõ, với tình trạng này, bệnh nhân nguy cơ cao có thể không qua khỏi nếu di chuyển đường dài. Sau những phút giây căng thẳng, cân nhắc giữa lý trí và trách nhiệm nghề nghiệp, anh quyết định giữ bệnh nhân lại, dốc toàn lực điều trị tích cực. Những giờ phút sau đó là chuỗi ngày đêm căng thẳng, hồi hộp. Và rồi, may mắn đã mỉm cười. Người bệnh qua cơn nguy kịch, dần hồi phục. "Có những quyết định không chỉ dựa trên kiến thức y khoa, mà còn phải dựa vào sự thấu hiểu con người và niềm tin vào khả năng của tập thể," anh chia sẻ.

Không chỉ chiến đấu với bệnh tật, BS. Hùng còn phải kiên trì "chiến đấu" để thay đổi nhận thức của bà con. Anh vẫn nhớ trường hợp cụ ông 78 tuổi bị viêm phổi nặng, suy hô hấp cấp. Khi tiên lượng xấu, gia đình kiên quyết xin đưa cụ về để "chết ở nhà". Không chấp nhận buông xuôi, anh kiên nhẫn giải thích, phân tích, thuyết phục gia đình trao cho người bệnh thêm một cơ hội sống. Và rồi, chỉ sau một tuần, cụ ông hồi phục rõ rệt, đủ điều kiện xuất viện. Khoảnh khắc tiễn cụ ra về, niềm vui và sự xúc động hiện rõ trên gương mặt cả thầy thuốc lẫn gia đình bệnh nhân.

Hạnh phúc từ những điều giản dị

Nhiều người từng hỏi, điều gì đã níu chân chàng bác sĩ trẻ ở lại vùng đất còn nhiều thiếu thốn này. Với BS. Hùng, câu trả lời nằm ở những nụ cười mộc mạc của người bệnh sau khi được cứu sống. Đó là ánh mắt biết ơn của người già, là cái nắm tay run run của bệnh nhân khi xuất viện, là lời cảm ơn chân thành bằng tiếng dân tộc.

Bắc Mê không chỉ là nơi làm việc, mà dần trở thành quê hương thứ hai của anh. Ở đó có những người đồng nghiệp coi nhau như gia đình, luôn sẵn sàng hỗ trợ, chia sẻ từng ca trực, từng bữa cơm muộn. Cũng chính nơi này, anh gặp và nên duyên vợ chồng với một đồng nghiệp cùng bệnh viện, để tình yêu đôi lứa hòa quyện với tình yêu nghề và núi rừng.

Là con một trong gia đình, khi quyết định về vùng cao, bố mẹ anh không khỏi lo lắng. Nhưng thay vì ngăn cản, họ chọn ủng hộ con trai bằng những lời dặn dò giản dị: "Đi trực đừng có ngủ", "Hãy hết lòng vì người bệnh". Những câu nói mộc mạc ấy trở thành hành trang theo anh trong mỗi ca trực đêm.

Anh mong rằng, trong tương lai gần, y tế cơ sở sẽ được đầu tư tốt hơn, có thêm máy chụp cắt lớp, hệ thống lọc máu, siêu âm tại giường... để người dân vùng cao được tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng ngay tại quê hương, không phải đánh cược sự sống trên những cung đường hiểm trở.

Chia sẻ với phóng viên, BSCKI. Nguyễn Ngọc Chung - Giám đốc BVĐK khu vực Bắc Mê cho hay: "Đối với một bệnh viện vùng cao còn nhiều thiếu thốn như Bắc Mê, việc đón nhận những bác sĩ trẻ được đào tạo bài bản, chuyên sâu về Hồi sức cấp cứu như BS. Hùng quay trở về cống hiến là điều vô cùng quý giá. Không chỉ mang lại cơ hội sống cho những ca bệnh nặng ngay tại địa phương mà không cần chuyển tuyến, sự tận tâm và bản lĩnh của BS. Hùng còn là nguồn động lực lớn lao, truyền lửa cho đội ngũ y bác sĩ chúng tôi tiếp tục bám bản, giữ trọn y đức và niềm tin với đồng bào nơi biên viễn".

Những bước chân lặng thầm ở Thường Xuân

Nếu ở Bắc Mê là những con dốc đá men theo dòng sông Gâm, thì tại xã Thường Xuân (tỉnh Thanh Hóa) là những bản làng heo hút nằm sâu trong núi rừng miền Trung. Ở nơi ấy, cũng có một người thầy thuốc trẻ đang lặng lẽ bám trụ, gieo hy vọng nơi vùng cao. Đó là BS. Hoàng Thị Thắm - Trạm trưởng Trạm Y tế xã Thường Xuân. "Tôi nghĩ ai cũng có một nơi để cống hiến. Vùng cao là nơi khiến tôi cảm nhận rõ nhất ý nghĩa của nghề Y", chị nói.

BS. Hoàng Thị Thắm - Trạm trưởng Trạm Y tế xã Thường Xuân đến nhà dân tuyên truyền, vận động bà con chăm sóc sức khỏe. Ảnh: Nhân vật cung cấp.

Sinh năm 1987, tốt nghiệp Đại học Y Dược Thái Bình năm 2010, BS. Thắm từng công tác tại một trạm y tế gần nhà, nơi cơ sở vật chất khá đầy đủ, đường sá thuận lợi. Với nhiều người, đó là lựa chọn an toàn để ổn định cuộc sống. Nhưng năm 2018, sau khi lập gia đình, chị quyết định xin chuyển công tác lên Thường Xuân - một xã vùng cao đặc biệt khó khăn, nơi phần lớn dân cư là đồng bào dân tộc Thái sinh sống rải rác ở các bản làng xa trung tâm.

Những ngày đầu nhận nhiệm vụ, địa hình hiểm trở, điều kiện sinh hoạt thiếu thốn, cùng sự khác biệt về phong tục, tập quán khiến nữ bác sĩ trẻ không khỏi choáng ngợp. Áp lực công việc và sự thay đổi môi trường sống khiến chị sụt 3 cân tuần đầu nhận công tác. "Có lúc tôi cũng chạnh lòng, nhớ nhà, nhớ những ngày làm việc thuận lợi," chị thừa nhận. Nhưng bằng sự động viên của gia đình, sự sẻ chia của đồng nghiệp và trên hết là trách nhiệm của một người thầy thuốc, chị dần thích nghi.

Gõ cửa từng nhà, gieo mầm niềm tin

Ở Thường Xuân, làm y tế không chỉ là khám chữa bệnh tại trạm, mà còn là hành trình bền bỉ thay đổi nhận thức cộng đồng. Nhiều gia đình khi ốm đau vẫn mời thầy mo cúng bái, trẻ nhỏ sốt cao được cho uống lá rừng, phụ nữ mang thai sinh con tại nhà, thậm chí tồn tại những tập tục lạc hậu kéo dài nhiều năm.

"Muốn bà con đến trạm y tế, không thể chỉ ngồi chờ, mà phải chủ động đến với họ", BS. Thắm nói. Những chuyến đi bộ xuyên bản, vượt đèo dốc, gõ cửa từng nhà để vận động, tuyên truyền, khám bệnh, phát thuốc đã trở thành công việc thường nhật. Có những ngày, cả đoàn đi từ sáng sớm đến tối mịt, đường trơn trượt vì mưa rừng, quần áo lấm lem bùn đất, nhưng không ai nản lòng.

Một trong những kỷ niệm khiến chị không thể nào quên là ca tiếp nhận một thiếu nữ 17 tuổi trong tình trạng sót nhau thai sau sinh. Em tự sinh con tại nhà, không ai trong gia đình hay biết vì bố mẹ đi làm ăn xa. Sau khi xử trí cho sản phụ, các cán bộ trạm y tế cùng lực lượng chức năng lại tất tả đi tìm đứa trẻ sơ sinh bị giấu trong rừng. Gần sáng, em bé mới được đưa về trạm trong tình trạng yếu ớt. "Chỉ cần chậm trễ, cả 2 sinh mạng có thể đã không giữ được", chị nói.

Những năm gần đây, hệ thống y tế cơ sở tại vùng núi được Nhà nước quan tâm đầu tư, nâng cấp. Trạm Y tế xã Thường Xuân khang trang hơn, đáp ứng phần nào nhu cầu chăm sóc sức khỏe ban đầu. Tuy nhiên, theo BS. Thắm, khó khăn lớn nhất vẫn là sự thiếu đồng bộ về trang thiết bị và nhân lực.

Bên cạnh khám chữa bệnh, trạm y tế còn phối hợp với đoàn thanh niên, hội phụ nữ xã tổ chức nhiều buổi tuyên truyền trực tiếp tại thôn bản về tiêm chủng mở rộng, khám thai định kỳ, sinh con an toàn, phòng chống tảo hôn, hôn nhân cận huyết... Những buổi nói chuyện tưởng chừng giản dị ấy lại là cầu nối giúp người dân hiểu hơn về y tế, dần thay đổi thói quen chăm sóc sức khỏe cho bản thân và gia đình.

Vùng cao Thường Xuân còn nhiều khó khăn, thiếu thốn, nhưng cũng chính nơi đây, BS. Hoàng Thị Thắm tìm thấy ý nghĩa sâu sắc nhất của nghề y. "Tuyến xã rất cần bác sĩ giỏi và những người thực sự có tâm. Khi mình ở đây, bà con yên tâm hơn mỗi lúc đau ốm," chị nhắn nhủ tới các bác sĩ trẻ đang đứng trước lựa chọn con đường nghề nghiệp.

(Nguồn: suckhoedoisong.vn)

Huyền Thị Lê