Xuất bản thông tin Xuất bản thông tin

Dịp Tết Nguyên đán, khi sắc xuân tràn ngập phố phường Thủ đô cũng là lúc nhu cầu tiêu thụ thực phẩm của người dân tăng đột biến. Trên những mâm cỗ sum vầy, bên cạnh niềm vui đoàn viên luôn tiềm ẩn những nguy cơ về mất an toàn vệ sinh thực phẩm mà chỉ một chút chủ quan cũng có thể dẫn đến những hậu quả đáng tiếc cho sức khỏe.

Cẩn trọng nguy cơ ngộ độc từ những món ăn quen thuộc

Theo thống kê từ Bộ Y tế, dù số ca tử vong do ngộ độc thực phẩm có xu hướng giảm, nhưng quy mô số người mắc trong mỗi vụ việc lại tăng mạnh, cho thấy tính chất phức tạp của các chuỗi lây nhiễm vi sinh vật trong thực phẩm hiện nay.

Bọc nilon, hút chân không, bảo quản tủ lạnh là cần thiết phòng tránh ngộ độc thực phẩm. Ảnh: Mai Hoa

Bước vào kỳ nghỉ Tết Bính Ngọ 2026, các cơ quan chức năng của TP. Hà Nội đã quyết liệt triển khai các kế hoạch kiểm tra liên ngành nhằm bảo đảm an toàn thực phẩm phục vụ nhân dân. Theo Phó Chi cục trưởng Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm Hà Nội Nguyễn Quang Trung, có hai "mắt xích" chính dẫn đến ngộ độc thực phẩm dịp này: một là từ thực phẩm không rõ nguồn gốc, giá rẻ chứa phụ gia cấm; hai là từ chính thói quen tích trữ và bảo quản sai cách tại các hộ gia đình. Thực tế đáng báo động là có đến hơn 80% ca ngộ độc vào dịp Tết lại đến từ những món ăn vô cùng quen thuộc mà người dân thường chủ quan cho là an toàn tuyệt đối.

Ở góc độ chăm sóc sức khỏe chủ động, Bác sĩ Nguyễn Trọng Thủy (Trung tâm Y tế thể thao Starsmed Việt Nam) nhấn mạnh rằng nền tảng của một kỳ nghỉ Tết khỏe mạnh nằm ở việc duy trì chế độ ăn hợp lý, đủ và cân bằng các nhóm chất. Trong những ngày lễ, mỗi bữa ăn nên được bảo đảm đủ các thành phần gồm tinh bột, đạm, chất béo lành mạnh, đặc biệt là phải tăng cường rau xanh và trái cây tươi để hỗ trợ tiêu hóa. Khi các món ăn truyền thống thường giàu năng lượng, việc bổ sung thêm các món luộc, hấp, salad rau củ không chỉ giúp thực đơn thêm đa dạng, kích thích vị giác mà còn là "chìa khóa" để tránh tình trạng đầy bụng, khó tiêu do nạp quá nhiều chất béo. Sự đa dạng này không chỉ giúp ngon miệng hơn mà còn bổ sung vitamin cần thiết cho mọi thành viên, đặc biệt quan trọng với trẻ em và người cao tuổi.

Một sai lầm phổ biến mà các chuyên gia dinh dưỡng chỉ ra chính là tâm lý "ăn chắc mặc bền" dẫn đến việc mua sắm quá mức các loại thực phẩm chế biến sẵn. Việc nhồi nhét quá tải tủ lạnh vô tình triệt tiêu khả năng lưu thông của luồng khí lạnh, tạo ra các "điểm mù nhiệt độ" - nơi vi khuẩn vẫn có thể âm thầm sinh sôi mạnh mẽ. Đặc biệt, thói quen đun lại thức ăn nhiều lần cũng tiềm ẩn nguy cơ, bởi dù nhiệt độ 100∘C tiêu diệt được vi khuẩn, nhưng các độc tố do chúng sinh ra trước đó vẫn có thể tồn tại bền bỉ và gây ngộ độc cấp tính. Đối với món bánh chưng, nếu thấy xuất hiện mốc ở lớp lá hoặc chảy nhớt, tuyệt đối không nên tiếc rẻ mà luộc lại để ăn, bởi độc tố vi nấm đã có thể xâm nhập sâu vào lõi bánh.

Để bảo vệ gia đình, người nội trợ cần nằm lòng nguyên tắc không bảo quản quá lâu đối với các nhóm thực phẩm nhạy cảm dù đã để trong ngăn mát. Các sản phẩm thịt chín như giò chả, thịt kho hay hải sản đã nấu chín vốn giàu đạm và độ ẩm, là môi trường lý tưởng cho vi sinh vật phát triển sau 72 giờ. Riêng với các món nộm, gỏi do không qua xử lý nhiệt sau khi trộn gia vị, thời gian bảo quản an toàn nhất là trong vòng 24 giờ. Bên cạnh đó, việc giữ vệ sinh tủ lạnh định kỳ bằng nước pha giấm trắng hoặc baking soda sẽ giúp khử mùi và ức chế vi khuẩn lây nhiễm chéo. Một quy tắc vàng khác là sự tách biệt vật lý: thực phẩm chín nên được đựng trong hộp kín đặt ở ngăn trên, còn thịt sống và hải sản để ở ngăn dưới có khay hứng nước để tránh nhỏ giọt xuống các thực phẩm khác.

Chủ động về dinh dưỡng cho các nhóm đối tượng đặc thù

Vấn đề dinh dưỡng cho các nhóm đối tượng đặc thù cũng cần được đặc biệt lưu tâm. Các chuyên gia dinh dưỡng khuyến cáo người có bệnh nền như tiểu đường, cao huyết áp cần hạn chế tối đa các món mặn như dưa hành, củ kiệu muối và thực phẩm chứa nhiều muối vì dễ gây tăng huyết áp đột ngột.

Thay vào đó, nên bổ sung lượng rau xanh từ 300-400g mỗi ngày để kiểm soát đường huyết và tăng cường probiotic từ sữa chua để củng cố miễn dịch đường ruột cho người già và trẻ nhỏ. Ngoài ra, trước sự cám dỗ của các món ăn từ động vật hoang dã, người dân cần nâng cao cảnh giác bởi chúng tiềm ẩn mầm bệnh nguy hiểm như liên cầu khuẩn hay virus cúm A/H5N1. Việc lựa chọn thực phẩm tươi sống, có nhãn mác rõ ràng và còn hạn sử dụng chính là tấm khiên bảo vệ đầu tiên cho sức khỏe.

Không thể không nhắc đến vấn đề ngộ độc rượu, nỗi lo lớn nhất của các bác sĩ cấp cứu mỗi kỳ nghỉ Tết. TS.BS Nguyễn Trung Nguyên cảnh báo về nguy cơ từ rượu giả pha cồn công nghiệp Methanol - chất cực độc có thể gây mù mắt và tử vong chỉ với một lượng nhỏ. Khi uống rượu, tuyệt đối không nên để bụng đói và cần uống từ từ để gan kịp oxy hóa. Để giảm nồng độ cồn một cách khoa học, cách tốt nhất là bổ sung nhiều nước lọc sau khi uống để cơ thể đào thải qua đường bài tiết. Việc uống nước cần thực hiện từ từ, hoặc có thể bổ sung các loại nước ép trái cây họ cam quýt để giúp thanh nhiệt, giải độc.

Trong tình huống xấu nhất khi có người xuất hiện triệu chứng đau bụng, buồn nôn, gia đình cần bình tĩnh thực hiện sơ cứu. Nếu bệnh nhân còn tỉnh táo và mới ăn trong vòng 1-2 giờ, hãy giúp họ nôn hết thực phẩm nhiễm độc ra ngoài. Bước quan trọng tiếp theo là bù nước và điện giải bằng Oresol pha đúng tỷ lệ theo chỉ dẫn trên bao bì. Cần đặt người bệnh nằm nghiêng để dịch nôn không chảy vào đường thở và liên tục theo dõi các dấu hiệu sinh tồn như mạch, nhịp thở trước khi đưa đến cơ sở y tế gần nhất.

Sau cùng, một cái Tết trọn vẹn không chỉ nằm ở sự đủ đầy của mâm cao cỗ đầy, mà quan trọng hơn cả là sự khỏe mạnh của mỗi thành viên trong gia đình. Việc điều chỉnh thói quen ăn uống, sinh hoạt hợp lý và tuân thủ các nguyên tắc an toàn vệ sinh thực phẩm chính là cách chúng ta cùng nhau đón một mùa xuân Bính Ngọ an vui và hạnh phúc./.

(Nguồn: hanoimoi.vn)

Huyền Thị Lê