Chiều 8/10/2025, tại Phiên họp thứ 50 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH), Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan đã thay mặt cơ quan chủ trì soạn thảo trình bày Báo cáo tóm tắt dự án Luật Phòng bệnh và dự án Luật Dân số.

Theo Bộ trưởng Đào Hồng Lan, dự thảo Luật Dân số được xây dựng, hoàn thiện theo hướng kế thừa, chỉnh lý 10 điều, sửa đổi 1 điều, bãi bỏ 26 điều của Pháp lệnh Dân số năm 2003 để phù hợp, đáp ứng yêu cầu thực tiễn và khắc phục những khó khăn, vướng mắc trong công tác dân số.

Dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh, Ủy ban Thường vụ Quốc hội  thảo luận về dự án Luật Dân số.

Đồng thời, Bộ Y tế đã nghiên cứu, bổ sung 15 điều, gồm các quy định về: truyền thông, vận động, giáo dục về dân số; điều chỉnh quy mô, cơ cấu, phân bố dân số; nâng cao chất lượng dân số; điều kiện bảo đảm thực hiện công tác dân số. So với Pháp lệnh Dân số, dự án Luật đã quy định cụ thể hơn các chính sách, biện pháp về nâng cao chất lượng dân số, truyền thông, vận động, giáo dục về dân số.

Bộ trưởng Đào Hồng Lan cũng cho biết, so với quy định của Pháp lệnh Dân số, dự thảo Luật bổ sung 4 nội dung chính mới, cụ thể như sau:

Chính sách 1: Duy trì mức sinh thay thế

Nội dung bổ sung mới bao gồm: Tăng thời gian nghỉ thai sản khi sinh con thứ hai: phụ nữ được nghỉ thêm 1 tháng; nam giới được nghỉ thêm 5 ngày làm việc khi vợ sinh con. Hỗ trợ tài chính khi sinh con đối với: phụ nữ dân tộc thiểu số; phụ nữ sinh đủ 2 con trước 35 tuổi; phụ nữ ở địa phương có mức sinh thấp.

Ưu tiên mua hoặc thuê nhà ở xã hội (NƠXH) theo quy định của pháp luật về nhà ở đối với phụ nữ sinh đủ 2 con hoặc nam giới có 2 con đẻ mà vợ đã chết. Chính phủ quy định nội dung và mức hỗ trợ tối thiểu của các biện pháp để duy trì mức sinh thay thế.

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan trình bày tóm tắt nội dung dự án Luật Dân số tới các thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội

Căn cứ điều kiện KT-XH trong từng thời kỳ và khả năng cân đối ngân sách, chính quyền địa phương quy định đối tượng, nội dung và mức hỗ trợ, bảo đảm không thấp hơn mức hỗ trợ do Chính phủ quy định; bổ sung các biện pháp, đối tượng được áp dụng để duy trì mức sinh thay thế.

Chính sách 2: Giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh và đưa tỷ số giới tính khi sinh về mức cân bằng tự nhiên

Nội dung bổ sung mới bao gồm: Cấm lựa chọn giới tính thai nhi dưới mọi hình thức, trừ trường hợp xác định giới tính phục vụ chẩn đoán và điều trị các bệnh di truyền liên quan đến giới tính. Khuyến khích đưa nội dung "không trọng nam hơn nữ", "không lựa chọn giới tính khi sinh" vào hương ước, quy ước của cộng đồng dân cư.

Đình chỉ người hành nghề y có hành vi công bố, thông báo, tiết lộ thông tin về giới tính thai nhi cho khách hàng, trừ trường hợp phục vụ chẩn đoán và điều trị bệnh di truyền liên quan đến giới tính theo quy định của Bộ Y tế.

Chính sách 3: Thích ứng với già hóa dân số, dân số già

Nội dung bổ sung mới bao gồm: Hỗ trợ chăm sóc người cao tuổi; Phát triển nguồn nhân lực chăm sóc người cao tuổi; Cung cấp, xử lý thông tin, thông báo, tố giác hành vi xâm phạm, cản trở người cao tuổi thực hiện các quyền hợp pháp; Lồng ghép nội dung thích ứng với già hóa dân số, dân số già vào kế hoạch hoạt động hằng năm.

Bên cạnh đó là hỗ trợ kinh phí mua thẻ bảo hiểm y tế cho người cao tuổi chưa có thẻ, góp phần thích ứng với quá trình già hóa dân số trong thời gian tới.

Chính sách 4: Nâng cao chất lượng dân số

Nội dung bổ sung mới bao gồm: Thực hiện tư vấn, khám sức khỏe trước khi kết hôn; Sàng lọc, chẩn đoán, điều trị trước sinh và sơ sinh; Truyền thông, vận động, giáo dục về nâng cao chất lượng dân số.

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan trình bày Báo cáo tóm tắt dự án Luật Phòng bệnh tới Ủy ban Thường vụ Quốc hội

Theo Bộ trưởng Đào Hồng Lan, dự thảo Luật Phòng bệnh quy định về phòng, chống bệnh truyền nhiễm; phòng, chống bệnh không lây nhiễm, các rối loạn sức khỏe tâm thần và các yếu tố nguy cơ khác; dinh dưỡng trong phòng bệnh và các điều kiện bảo đảm để phòng bệnh. Trên cơ sở 5 chính sách đã được Chính phủ thông qua, dự thảo Luật Phòng bệnh gồm 6 chương với 41 điều. Bộ trưởng Bộ Y tế cũng nêu lên 8 nhóm nội dung sửa đổi, hoàn thiện dự án Luật, bao gồm:

Thứ nhất, nhóm những quy định chung

Dự thảo Luật đưa ra tổng thể các chính sách của Nhà nước về phòng bệnh và các nội dung về quản lý nhà nước về phòng bệnh, tập trung vào các chính sách của Nhà nước về thực hiện việc phòng bệnh; ưu tiên trong hỗ trợ, khuyến khích các cá nhân, tổ chức tham gia phòng bệnh…

Dự thảo Luật quy định trách nhiệm của cơ quan, tổ chức trong hoạt động phòng bệnh, các hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động phòng bệnh; đối tượng, nội dung, yêu cầu và hình thức thông tin, giáo dục, truyền thông về phòng bệnh; trách nhiệm thông tin truyền thông về phòng bệnh và hợp tác quốc tế trong phòng bệnh.

Đồng thời, bổ sung ngày Sức khỏe toàn dân Việt Nam là ngày 7/4 hằng năm và giao trách nhiệm cho Bộ Y tế trong việc chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan và UBND các cấp hướng dẫn, chỉ đạo, tổ chức Ngày Sức khỏe toàn dân Việt Nam.

Thứ hai, quy định về phân loại bệnh truyền nhiễm, dịch bệnh truyền nhiễm

Dự thảo Luật quy định cách thức phân loại bệnh truyền nhiễm, dịch bệnh truyền nhiễm và thanh toán, loại trừ một số bệnh truyền nhiễm lưu hành và phân cấp cho Bộ trưởng Bộ Y tế quy định tiêu chí xác định phân loại nhóm bệnh truyền nhiễm; quy định tiêu chí xác định dịch bệnh; quy định tiêu chí dịch bệnh vượt quá khả năng, điều kiện ứng phó, khắc phục hậu quả của chính quyền các cấp.

Thứ ba, Quy định về các biện pháp phòng, chống bệnh truyền nhiễm, dịch bệnh truyền nhiễm

Dự thảo Luật quy định toàn diện các biện pháp phòng, chống bệnh truyền nhiễm, dịch bệnh truyền nhiễm. Đối với các biện pháp có liên quan trực tiếp đến quyền con người, quyền công dân thì mới quy định nguyên tắc trong luật như: giám sát bệnh truyền nhiễm; cách ly y tế; kiểm dịch y tế; bảo đảm an toàn sinh học, an ninh sinh học trong xét nghiệm; sử dụng vaccine, sinh phẩm.

Các biện pháp mang tính chất chuyên môn giao cho Bộ trưởng Bộ Y tế quy định chi tiết: đánh giá nguy cơ, cảnh báo dịch bệnh truyền nhiễm; điều tra xác định và khai báo, báo cáo, thông tin dịch bệnh truyền nhiễm;

Khi dịch bệnh truyền nhiễm vượt quá khả năng, điều kiện ứng phó, khắc phục hậu quả thì bổ sung các biện pháp khác theo quy định của pháp luật về tình trạng khẩn cấp và pháp luật về phòng thủ dân sự.

Thứ tư, quy định về giám sát trong phòng bệnh

Dự thảo Luật quy định việc giám sát trong phòng bệnh gồm: Đối tượng giám sát bệnh truyền nhiễm; Đối tượng giám sát bệnh không lây nhiễm; Đối tượng giám sát trong dinh dưỡng; Đối tượng giám sát trong phòng, chống thương tích; Đối tượng giám sát trong quản lý các rối loạn sức khỏe tâm thần.

Thứ năm, quy định về cách ly y tế

Dự thảo Luật quy định người mắc bệnh truyền nhiễm, người bị nghi ngờ mắc bệnh truyền nhiễm, người mang mầm bệnh truyền nhiễm, người tiếp xúc với tác nhân gây bệnh truyền nhiễm thuộc nhóm A và một số bệnh thuộc nhóm B phải được cách ly y tế tại nhà, tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh hoặc tại các cơ sở, địa điểm khác.

Thứ sáu, quy định về kiểm dịch y tế

Dự thảo Luật quy định kiểm dịch y tế tại khu vực cửa khẩu đối với người, phương tiện, hàng hóa, thi thể, hài cốt, tro cốt, mẫu bệnh phẩm, sản phẩm sinh học, mô, bộ phận cơ thể người xuất - nhập - quá cảnh Việt Nam. Nội dung kiểm dịch bao gồm khai báo y tế, giám sát y tế, kiểm tra y tế, xử lý y tế, giám sát bệnh truyền nhiễm và áp dụng các biện pháp phòng bệnh, đáp ứng bệnh truyền nhiễm được thực hiện tại khu vực cửa khẩu.

Thứ bảy, quy định về bảo đảm an toàn, an ninh sinh học trong xét nghiệm

Dự thảo Luật quy định về bảo đảm an toàn sinh học đối với xét nghiệm. Theo đó, cơ sở xét nghiệm phải đáp ứng các điều kiện an toàn sinh học phù hợp với từng cấp độ và chỉ được tiến hành xét nghiệm trong phạm vi chuyên môn sau khi được cơ quan nhà nước có thẩm quyền về y tế cấp giấy chứng nhận đạt tiêu chuẩn an toàn sinh học; bảo đảm quy định về quản lý mẫu bệnh phẩm và quy định về bảo vệ người làm việc trong cơ sở xét nghiệm. Dự thảo Luật bổ sung thêm quy định về bảo đảm an ninh sinh học trong xét nghiệm.

Thứ tám, quy định về vaccine, sinh phẩm và tiêm chủng

Dự thảo Luật quy định mọi người có quyền được sử dụng và được bảo đảm công bằng trong tiếp cận vaccine, sinh phẩm theo từng lứa tuổi, từng đối tượng trong suốt vòng đời để bảo vệ sức khỏe bản thân và cộng đồng. Bên cạnh đó, dự thảo Luật đã quy định hình thức thực hiện tiêm chủng bao gồm: tiêm chủng mở rộng và tiêm chủng chống dịch là tiêm chủng bắt buộc do NSNN bảo đảm.

(Nguồn: Tổng hợp từ suckhoedoisong.vn)