Chiều ngày 15/3/2025, Bộ Y tế tổ chức Hội nghị trực tuyến toàn quốc về công tác phòng, chống dịch sởi. Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan chủ trì hội nghị.

Tham dự hội nghị tại điểm cầu Bộ Y tế có Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Liên Hương; đại diện một số Vụ, Cục, Văn phòng, đơn vị thuộc và trực thuộc Bộ Y tế. Tại 63 điểm cầu địa phương có đại diện UBND các tỉnh, thành phố và các đơn vị y tế, sở ngành liên quan.

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan phát biểu.

WHO cảnh báo gia tăng số ca mắc bệnh sởi

Phát biểu khai mạc hội nghị, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan cho biết, trên thế giới, tình hình dịch bệnh vẫn diễn biến phức tạp. Một số bệnh có vắc-xin phòng bệnh từ lâu (như sởi, ho gà...) có xu hướng gia tăng tại nhiều quốc gia. Bệnh sởi lây truyền rất nhanh qua đường hô hấp, với 90% người chưa có miễn dịch sẽ mắc bệnh nếu tiếp xúc gần với bệnh nhân sởi. Trung bình, một người mắc bệnh có thể lây cho 12-18 người khác. Chỉ có thể cắt đứt sự lây truyền khi miễn dịch cộng đồng đạt ít nhất 95%.

Năm 2024, WHO cảnh báo nguy cơ bùng phát dịch sởi trên toàn thế giới, với 184 quốc gia ghi nhận ca mắc. Trong 5 năm qua, dịch sởi đã bùng phát tại 103 quốc gia, nguyên nhân chính là do tỷ lệ tiêm vắc-xin thấp (dưới 80%).

“Ngày 13/3/2025, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Thành Long đã tiếp Trưởng Đại diện WHO và Trưởng Đại diện Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc (UNICEF) tại Việt Nam để trao đổi về hợp tác phòng, chống dịch bệnh, trong đó có bệnh sởi. Đại diện hai tổ chức quốc tế nhận định, dù dịch sởi có xu hướng giảm, nhưng vẫn chưa dừng lại, cần tiếp tục cảnh giác” - Bộ trưởng Đào Hồng Lan cho biết.

Hình ảnh trực tuyến tại các điểm cầu.

Tình hình bệnh sởi tại Việt Nam

Bộ trưởng Đào Hồng Lan cũng cho biết, tại Việt Nam, biến đổi khí hậu và giao mùa khiến dịch bệnh diễn biến ngày càng phức tạp. Trước khi triển khai tiêm một liều vắc-xin sởi trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng, dịch sởi bùng phát mạnh, đặc biệt tại miền Bắc với tỷ lệ mắc lên tới 137,7/100.000 dân vào năm 1979 và 125,7/100.000 dân vào năm 1983.

Việc tiêm vắc-xin sởi được triển khai trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng từ tháng 10/1985. Sau 40 năm tổ chức tiêm chủng, tỷ lệ mắc sởi đã giảm đáng kể, từ 112,8/100.000 dân năm 1986 xuống còn 29,8/100.000 dân năm 2010. Sau chiến dịch tiêm vắc-xin cho trẻ từ 1-5 tuổi vào cuối năm 2010, tỷ lệ mắc tiếp tục giảm trong các năm 2010-2012. Tuy nhiên, dịch sởi vẫn bùng phát theo chu kỳ khoảng 5 năm, điển hình vào các giai đoạn 2014-2015, 2019-2020 và hiện nay là 2024-2025.

Từ đầu năm 2025 đến nay, cả nước ghi nhận khoảng 40.000 trường hợp nghi mắc sởi, trong đó có 5 trường hợp tử vong.

Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Liên Hương chủ trì thảo luận.

Nhiểu văn bản triển khai phòng, chống dịch sởi

Thông tin tại hội nghị cho biết, mặc dù số ca mắc sởi giảm so với trước đây, nhưng theo chu kỳ 5 năm/lần, dịch sởi có nguy cơ bùng phát trở lại. Năm 2024, Bộ Y tế đã ban hành nhiều văn bản, công điện về chiến dịch tiêm vắc-xin sởi, bên cạnh chương trình tiêm chủng mở rộng.

Cụ thể, Bộ Y tế đã xây dựng Tờ trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Công điện đẩy nhanh tiêm chủng vắc-xin phòng, chống bệnh sởi. Ngoài ra, ngay từ đầu năm 2025, Bộ đã ban hành:

∙       Kế hoạch phòng, chống bệnh truyền nhiễm năm 2025 (Quyết định số 270/KH-BYT ngày 22/01/2025).

∙       Kế hoạch triển khai chiến dịch tiêm chủng vắc-xin phòng, chống dịch sởi (Quyết định số 271/QĐ-BYT ngày 22/01/2025).

∙       Công văn số 268/BYT-DP ngày 14/01/2025 về tăng cường phòng, chống bệnh truyền nhiễm dịp Tết Nguyên đán và mùa lễ hội năm 2025.

Bộ Y tế cũng tham mưu ban hành Công điện số 116/CĐ-TTg ngày 14/11/2024 của Thủ tướng Chính phủ về việc tăng cường phòng, chống bệnh sởi, cũng như Quyết định số 2495/QĐ-BYT ngày 22/08/2024 về Kế hoạch triển khai chiến dịch tiêm chủng vắc-xin phòng, chống dịch sởi năm 2024. Sau đó, Quyết định số 3526/QĐ-BYT ngày 22/11/2024 đã sửa đổi, bổ sung Quyết định số 2495/QĐ-BYT nhằm nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống dịch.

Bộ trưởng Đào Hồng Lan nhận định, hiện nay thời tiết chuyển mùa, biến động khí hậu tạo điều kiện cho dịch bệnh bùng phát. Mặc dù Bộ Y tế đã chỉ đạo quyết liệt công tác phòng, chống dịch sởi từ cuối năm 2024, nhưng số ca mắc vẫn ở mức cao và có nguy cơ tiếp tục gia tăng.

“Quán triệt quan điểm chỉ đạo từ sớm, từ xa của Đảng, Nhà nước và Chính phủ, Bộ Y tế tổ chức hội nghị này để đẩy mạnh các biện pháp kiểm soát dịch sởi trên toàn quốc. Bộ trưởng đề nghị các đại biểu tập trung thảo luận, phân tích những tồn tại, khó khăn và đề xuất các giải pháp trọng tâm, đặc biệt công tác giám sát, phát hiện và đánh giá tình hình dịch sởi; triển khai hiệu quả chiến dịch tiêm vắc-xin phòng, chống bệnh sởi; đẩy nhanh các biện pháp kiểm soát dịch nhằm hạn chế số ca mắc và tử vong”. Bộ trưởng phát biểu.

Các đại biểu tham luận tại hội nghị.

Tại hội nghị, các đại biểu đã lắng nghe nhiều tham luận quan trọng như: Tình hình bệnh sởi và kết quả tiêm chủng vắc-xin phòng, chống dịch bệnh sởi; Các biện pháp phòng, chống dịch sởi; Công tác thu dung, điều trị, giải pháp phòng chống diễn tiến nặng và tiêm vắc-xin tại các cơ sở khám, chữa bệnh; Kinh nghiệm chăm sóc, điều trị ca bệnh nặng và phòng chống lây nhiễm tại Bệnh viện Nhi Trung ương; Chia sẻ từ các địa phương về tình hình dịch bệnh, những thách thức và bài học kinh nghiệm trong công tác phòng, chống dịch bệnh.

Đẩy nhanh chiến dịch tiêm vaccine phòng sởi

Phát biểu kết luận hội nghị, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan trân trọng gửi lời cảm ơn tới các cơ quan của Quốc hội, Chính phủ, các Bộ, ban, ngành, các tổ chức quốc tế và đặc biệt là đội ngũ cán bộ, nhân viên y tế làm công tác dự phòng, phòng chống dịch bệnh và tiêm chủng từ Trung ương đến địa phương trong thời gian qua.

Trước diễn biến phức tạp, khó lường của tình hình dịch bệnh truyền nhiễm, đặc biệt là bệnh sởi, Bộ trưởng Đào Hồng Lan đề nghị UBND các tỉnh, thành phố ưu tiên bảo đảm nguồn lực để đẩy nhanh tiến độ chiến dịch tiêm chủng vắc-xin phòng, chống bệnh sởi. Đặc biệt, đối với trẻ em chưa đến độ tuổi tiêm chủng hoặc chưa tiêm đủ mũi vắc-xin, cần hoàn thành tiêm chủng trong tháng 3/2025.

“Các địa phương cần tăng cường công tác truyền thông, vận động người dân tiêm chủng đầy đủ và chủ động phòng ngừa bệnh sởi. Ngoài ra, Bộ Y tế yêu cầu các tỉnh, thành phố rà soát các khu vực có tỷ lệ tiêm chủng thấp để tổ chức tiêm bù, tiêm vét, bảo đảm không để dịch bệnh lây lan rộng”-Bộ trưởng Đào Hồng Lan nhấn mạnh.

Đồng thời, Bộ trưởng cũng đề nghị các địa phương chuẩn bị sẵn sàng vật tư y tế, dự trữ thuốc và thực hiện các biện pháp phòng chống lây nhiễm chéo sởi tại cơ sở y tế.

Toàn cảnh hội nghị.

Bộ trưởng cũng đề nghị UBND các tỉnh, thành phố thường xuyên đánh giá diễn biến tình hình dịch bệnh sởi, đặc biệt tại các khu vực có tỷ lệ tiêm vắc-xin thấp, để triển khai chiến dịch tiêm chủng theo hướng dẫn của Bộ Y tế, ngăn chặn nguy cơ bùng phát dịch trong thời gian tới.

Tăng cường trách nhiệm và phối hợp liên ngành. Chính quyền các cấp, các ban, ngành, đoàn thể tại cơ sở cần phối hợp, hỗ trợ ngành Y tế trong việc rà soát, quản lý đối tượng tiêm chủng, bảo đảm không bỏ sót các trường hợp chưa được tiêm đầy đủ vắc-xin phòng bệnh sởi, đặc biệt tại những khu vực có nguy cơ bùng phát dịch hoặc tỷ lệ tiêm chủng thấp.

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan cũng lưu ý, tất cả trẻ mắc sởi hoặc nghi mắc sởi không chỉ cần được chăm sóc y tế kịp thời mà còn phải bảo đảm đầy đủ dinh dưỡng, giữ ấm, tránh để tình trạng bệnh diễn biến nặng do thiếu chăm sóc y tế hoặc không đủ dưỡng chất.

Sở Y tế các tỉnh, thành phố cần đẩy nhanh tiến độ triển khai chiến dịch tiêm vắc-xin phòng, chống dịch sởi năm 2025 trên địa bàn, ưu tiên tiêm cho trẻ tại các huyện có nhiều ca mắc hoặc nghi mắc sởi.

“Tùy vào nguồn lực và tình hình dịch bệnh tại mỗi địa phương, có thể áp dụng các hình thức triển khai tiêm chủng phù hợp như tiêm chủng lưu động, tiêm chủng tại nhà nhằm nhanh chóng đạt được miễn dịch cộng đồng”- Bộ trưởng Đào Hồng Lan phát biểu./.