Asset Publisher Asset Publisher

Ngày 13/8, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức công bố ca ghép đồng thời tim-phổi đầu tiên tại Việt Nam đã được thực hiện thành công. Đây là một cột mốc mang tính lịch sử của ngành y học nước nhà, đánh dấu bước tiến mới trên bản đồ ghép tạng quốc gia và mở ra cơ hội sống cho nhiều bệnh nhân mắc bệnh tim, phổi giai đoạn cuối.

PGS-TS.Dương Đức Hùng, Giám đốc Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức chia sẻ về ca ghép.

Bệnh nhân Trần Như Q., 38 tuổi, mắc hội chứng Eisenmenger – biến chứng từ thông liên nhĩ khiến áp lực động mạch phổi tăng nặng, dẫn đến suy tim phải không hồi phục và hở van ba lá nặng. Trước đó, chị từng được bít dù thông liên nhĩ tại Bệnh viện Tim Hà Nội năm 2011, nhưng không được theo dõi sát và chỉ mới điều trị bằng thuốc trong vòng một năm trở lại đây.

Khi nhập viện, tình trạng bệnh đã rơi vào mức nguy kịch, khả năng tử vong tính từng ngày. Các bác sĩ xác định chỉ còn một giải pháp duy nhất: ghép đồng thời cả tim và phổi. Quyết định này được đưa ra trong bối cảnh thời gian không đủ để điều trị suy dinh dưỡng và phải đối mặt với nguy cơ nhiễm khuẩn từ phổi người hiến.

PGS.TS Dương Đức Hùng, Giám đốc Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, chia sẻ: “Suốt 21 ngày qua là những giờ phút căng thẳng tột độ với cả ê-kíp. Hôm nay, chúng tôi mới được thở phào. Chỉ một đến hai tuần nữa thôi, chúng tôi có thể trao lại cho gia đình một người con, một người mẹ, một người chị khỏe mạnh”.

Cơ hội sống đến khi một thanh niên chết não được gia đình đồng ý hiến tạng. Ngay lập tức, các bác sĩ tiến hành hội chẩn khẩn cấp. Câu hỏi khó được đặt ra: Nếu ghép toàn bộ khối tim-phổi cho bệnh nhân Q. mà không thành công, liệu có tước đi cơ hội sống của hai bệnh nhân khác? Dù vậy, với nguyên tắc “ưu tiên người bệnh nặng nhất”, quyết định ghép vẫn được đưa ra – một lựa chọn dũng cảm, đầy trách nhiệm và nhân văn.

PGS.TS Phạm Vũ Lương, Phó Trưởng khoa Tim mạch - Lồng ngực, cho biết Bệnh viện đã chuẩn bị cho ca ghép này từ hơn một năm trước. Bộ Y tế cũng đã thẩm định đề án ghép phổi và khối tim-phổi, tạo nền tảng quan trọng để ca phẫu thuật đặc biệt này trở thành hiện thực.

Ca ghép kéo dài hơn 7 tiếng đồng hồ, với sự tham gia của hơn 40 chuyên gia hàng đầu trong các lĩnh vực: tim mạch, phẫu thuật lồng ngực, gây mê hồi sức, truyền nhiễm, dinh dưỡng... Trong suốt quá trình, bệnh nhân được hỗ trợ tuần hoàn ngoài cơ thể để tạm thời thay thế chức năng tim và phổi.

Thách thức càng tăng khi phổi người hiến không hoàn toàn tương thích – kích thước lớn hơn so với lồng ngực bệnh nhân và có tiền sử nhiễm khuẩn Acinetobacter baumannii kháng thuốc. Để khắc phục, các bác sĩ phải cắt bớt mô phổi, thực hiện nối hai phế quản gốc thay vì nối khí quản như thường lệ nhằm bảo đảm việc tưới máu tối ưu. Họ cũng áp dụng các thiết bị theo dõi huyết động tiên tiến, hạn chế tối đa lượng thuốc mê và truyền dịch để tránh biến chứng phù phổi.

Sau phẫu thuật, bệnh nhân được chăm sóc tại khoa Hồi sức với chế độ giám sát đặc biệt. Mỗi ngày, các bác sĩ tiến hành hội chẩn đa chuyên khoa để điều chỉnh thuốc ức chế miễn dịch – loại thuốc cần thiết để tránh thải ghép nhưng đồng thời làm tăng nguy cơ nhiễm trùng từ phổi hiến có vi khuẩn đa kháng. Bệnh nhân còn được điều trị suy thận cấp bằng cách ngừng kháng sinh độc thận, tối ưu liều thuốc ức chế miễn dịch. Sau hai tuần, chức năng thận dần phục hồi.

Quá trình hồi phục sau ghép cũng bao gồm mở khí quản, hút dịch, tập thở, tăng cường dinh dưỡng để giúp cơ thể thích nghi với khối tim-phổi mới.

Giây phút con gái vượt qua lưỡi hái tử thần, bà Vũ Thị Đức (65 tuổi) – mẹ bệnh nhân – không giấu nổi xúc động: “Trước khi ghép, con tôi yếu lắm, nằm viện ba tháng trời, không thể tự đi lại. Khi con bước vào phòng mổ, tôi chỉ biết chào con và khóc. Đêm hôm đó tôi không ngủ nổi. Giờ tôi mừng khôn xiết. Cảm ơn các bác sĩ đã trả lại cho tôi đứa con gái, cho cháu ngoại tôi một người mẹ, cho gia đình tôi một người chị”.

Thành công này là bước tiến lớn của lĩnh vực ghép đa tạng tại Việt Nam. Ghép khối tim-phổi là kỹ thuật phức tạp bậc nhất trong y học, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa nhiều chuyên khoa và nguồn lực y tế tối tân. Trên thế giới, mỗi năm chỉ khoảng 100 ca ghép loại này được thực hiện do nguồn tạng hiếm và nguy cơ biến chứng cao.

Ghép tim-phổi thường là phương pháp cuối cùng cho bệnh nhân mắc đồng thời bệnh tim và phổi giai đoạn cuối, khi mọi phương pháp điều trị khác đã không còn hiệu quả. Các trường hợp điển hình gồm bệnh tim bẩm sinh phức tạp kèm tăng áp động mạch phổi kiểu Eisenmenger; tăng áp động mạch phổi gây suy tim phải không hồi phục; hoặc bệnh phổi giai đoạn cuối kèm tổn thương tim trái nặng.

PGS.TS Dương Đức Hùng khẳng định: “Đây không chỉ là thành quả chuyên môn, mà còn là kết tinh của nỗ lực, lòng nhân ái và khát vọng sống còn của cả một tập thể”.

Ca ghép tim-phổi đầu tiên tại Việt Nam không chỉ khẳng định năng lực vượt trội của đội ngũ y bác sĩ Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, mà còn đánh dấu một bước ngoặt của y học Việt Nam trên trường quốc tế. Thành công ấy là minh chứng rõ rệt cho ý chí, trí tuệ và tấm lòng của người thầy thuốc Việt Nam – những người không ngừng vươn tới đỉnh cao để giành lại sự sống cho người bệnh, dù đối mặt với muôn vàn thử thách.

Nguồn: Phòng Truyền thông Y tế

Huyền Thị Lê