Sáng 12/12/2025, tại trụ sở Bộ Y tế, Bộ Y tế tổ chức hội nghị trực tiếp và trực tuyến toàn quốc về công tác phòng, chống bệnh bại liệt.

PGS.TS Nguyễn Thị Liên Hương, Thứ trưởng Bộ Y tế chủ trì Hội nghị.

Toàn cảnh Hội nghị

Hội nghị có sự tham gia của đại diện một số Cục, Vụ, Văn phòng Bộ Y tế; đại diện một số Tổ chức quốc tế tại Việt Nam; sở Y tế 34 tỉnh, thành trong cả nước.

Với Việt Nam, dịch bại liệt được cảnh báo có nguy cơ xâm nhập rất cao và hiện hữu.

Phát biểu khai mạc Hội nghị, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Liên Hương cho biết: Nước ta có trên 95% trẻ em được tiêm, uống vaccine bại liệt trong nhiều năm qua, Việt Nam đã không ghi nhận bất cứ trường hợp mắc bại liệt nào và được tổ chức WHO công nhận thanh toán bệnh bại liệt trên toàn quốc vào năm 2000.

PGS.TS Nguyễn Thị Liên Hương, Thứ trưởng Bộ Y tế phát biểu khai mạc hội nghị

Tuy nhiên, trước diễn biến tình hình bệnh bại liệt tại Lào vừa ghi nhận 01 ca dương tính với virus bại liệt tuýp 1 có nguồn gốc từ vaccine (VDPV1) vào cuối tháng 8 và đầu tháng 10/2025 quốc gia này ghi nhận thêm 02 trường hợp dương tính trong số 28 trẻ khỏe mạnh, ngày 17/10/2025, Lào đã công bố dịch bại liệt toàn quốc.

Tổ chức WHO coi ổ dịch tại Lào là ổ dịch của khu vực và khuyến cáo các nước có chuyên biên giới với Lào cùng triển khai các biện pháp đáp ứng chống dịch. Tổ chức này cũng cảnh báo nguy cơ xâm nhập bại liệt vào Việt Nam là rất cao và hiện hữu.

Trước cảnh báo của WHO về bệnh bại liệt trong khu vực và trên thế giới dẫn đến gia tăng nguy cơ virus bại liệt xâm nhập vào Việt Nam và bệnh này có thể quay trở lại sau nhiều năm khi đã được tổ chức này công nhận thanh toán, loại trừ, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Liên Hương cho biết, Bộ Y tế đã khẩn trương chỉ đạo các đơn vị tăng cường giám sát các trường hợp liệt mềm cấp, tăng cường tiêm chủng thường xuyên nhằm duy trì và nâng cao tỷ lệ miễn dịch trong cộng đồng, đánh giá nguy cơ và nâng cao năng lực về xét nghiệm…

Theo Thứ trưởng Bộ Y tế, hội nghị được tổ chức nhằm chủ động, kịp thời đáp ứng diễn biến nguy cơ của dịch bại liệt xâm nhập vào Việt Nam; rà soát, cập nhật tiến độ các nhiệm vụ đã thực hiện, đánh giá nguy cơ dịch bệnh xâm nhập tại các địa phương; để đưa ra giải pháp đáp ứng phòng, chống dịch bệnh phù hợp trong thời gian tới.

Thứ trưởng Bộ Y tế khẳng định quyết tâm của toàn ngành Y tế trong việc kiểm soát, ngăn chặn nguy cơ bại liệt tái xâm nhập, bảo vệ sức khỏe cho người dân, đặc biệt là trẻ em.

Việt Nam chủ động ứng phó

Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) Hoàng Minh Đức báo cáo

Đại diện lãnh đạo Cục Phòng bệnh đã phân tích những yếu tố khiến Việt Nam đứng trước nguy cơ rất cao bại liệt tái nhập như: Nguy cơ dịch tễ và địa lý; sự lưu thông dân cư rất lớn giữa Việt Nam và Lào, cùng với việc dịch xảy ra ở khu vực biên giới. Khoảng trống miễn dịch; tỷ lệ tiêm chủng vắc xin bại liệt chưa đạt chỉ tiêu đề ra trong những năm gần đây, đặc biệt trong các năm đại dịch. Năm 2024, tỷ lệ uống bOPV chỉ đạt 73% và tiêm IPV2 đạt 86%. Điều kiện vệ sinh: Các vấn đề liên quan đến điều kiện vệ sinh, ăn uống và tình trạng lũ lụt thường xuyên tạo điều kiện cho bại liệt, một bệnh lây truyền chủ yếu qua đường phân - miệng, lây lan. Hoạt động giám sát: Hệ thống giám sát liệt mềm cấp (LMC) một số năm chưa đạt chỉ tiêu, và giám sát môi trường đã tạm dừng hoạt động từ tháng 12/2023.

Để ứng phó với nguy cơ này, Bộ Y tế đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo khẩn cấp, theo đó các địa phương cần khẩn trương rà soát tiền sử tiêm chủng, tổ chức tiêm bù/tiêm vét vắc xin phòng bại liệt (IPV, bOPV) cho các trường hợp chưa uống/tiêm hoặc uống/tiêm chưa đủ liều, đặc biệt tại khu vực có nguy cơ cao. Tăng cường tiêm chủng thường xuyên đảm bảo an toàn, hiệu quả.

Các tỉnh biên giới giáp Lào cần tăng cường chỉ đạo, tập trung triển khai và phối hợp chặt chẽ với địa phương bên Lào. Phối hợp chặt chẽ với các Viện để xây dựng kế hoạch phòng chống bại liệt (34/34 tỉnh đã hoàn thành việc đánh giá nguy cơ). UBND các tỉnh, thành phố được chỉ đạo xây dựng và thực hiện Kế hoạch đáp ứng nguy cơ xâm nhập và lây lan bệnh bại liệt giai đoạn 2025-2026. Tăng cường công tác truyền thông, khuyến cáo và bảo đảm hậu cần, nguồn lực phục vụ cho các hoạt động phòng, chống dịch theo phương châm 4 tại chỗ.

Cục Phòng bệnh cam kết tiếp tục trao đổi, cập nhật thông tin từ WHO để tham mưu cho lãnh đạo Bộ. Các Viện sẽ tiếp tục hoàn thiện Kế hoạch đáp ứng và rà soát, cập nhật Quyết định số 5142/QĐ-BYT. Sở Y tế các tỉnh/thành phố sẽ đẩy mạnh truyền thông, nâng cao chất lượng giám sát và tăng cường tiêm chủng.

Các đại biểu tham gia thảo luận

Cùng chung tay phòng, chống dịch bệnh mang tính chất y tế khẩn toàn cầu

Tại cuộc họp, đại diện tổ chức WHO tại Việt Nam cho biết, cuộc họp lần thứ 43 của Ủy ban khẩn cấp về Điều lệ y tế quốc tế về bại liệt do Tổng Giám đốc WHO triệu tập tháng 10/2025 kết luận rằng, nguy cơ lây lan quốc tế của virus này vẫn tiếp tục là một vấn đề y tế khẩn toàn cầu.

Đại diện tổ chức Y tế thế giới tại Việt Nam thông tin thêm về căn bệnh bại liệt

Riêng tại Việt Nam, tổ chức này cảnh báo một số vấn đề cần quan tâm đồng thời khuyến nghị Việt Nam ứng phó dịch theo cách tiếp cận khu vực. Cụ thể, triển khai khẩn chiến dịch tiêm chủng bổ sung bOPV tại các tỉnh có nguy cơ cao và tăng cường tiêm bù, tiêm vét bOPV/IPV tại các tỉnh còn lại.

Đồng thời xây dựng kế hoạch chuẩn bị và ứng phó dịch bại liệt toàn quốc bao gồm tiêm chủng, giám sát và xét nghiệm. Bên cạnh đó, cần khôi phục các điểm giám sát môi trường tại miền Bắc và mở rộng tới các khu vực nguy cơ cao; đảm bảo đủ vật tư xét nghiệm cho giám sát và xét nghiệm, giám sát môi trường.

Tăng cường phối hợp xuyên biên giới với Lào và hợp tác với các đối tác toàn cầu để chủ động phòng bệnh; chia sẻ thông tin kịp thời với WHO, mạng lưới bại liệt toàn cầu để sớm nhận được hỗ trợ cho quốc gia và khu vực.

PGS.TS Nguyễn Thị Liên Hương, Thứ trưởng Bộ Y tế phát biểu

Nhằm bảo vệ, giữ vững thành quả thanh toán bại liệt đã đạt được, PGS.TS Nguyễn Thị Liên Hương, Thứ trưởng Bộ Y tế đề nghị Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố và các đơn vị tập trung triển khai thực hiện đồng bộ các biện pháp ứng phó phòng, chống bệnh bại liệt, đặc biệt là các xã giáp với Lào cần chủ động, tăng cường trao đổi, cập nhật thông tin về tình hình dịch bệnh bại liệt với phía bạn cũng như phối hợp triển khai hiệu quả các biện pháp phòng, chống dịch bệnh; đẩy mạnh hoạt động tuyên truyền, truyền thông để người dân hiểu và chủ động thực hiện các biện pháp phòng, chống bệnh bại liệt; Sở Y tế tỉnh, thành phố thực hiện Kế hoạch đáp ứng nguy cơ xâm nhập và lây lan bệnh bại liệt giai đoạn 2025-2026 và rà soát, tổ chức tiêm chủng vắc xin phòng bại liệt. Các Cục, Vụ, Văn phòng Bộ Y tế, các Viện Vệ sinh dịch tễ, Viện Pasteur, bệnh viện đẩy mạnh công tác quản lý, giám sát, xây dựng kế hoạch thu dung điều trị, phối hợp hướng dẫn và tăng cường hoạt động giám sát bệnh bại liệt theo hướng dẫn của Bộ Y tế; Văn phòng Bộ Y tế phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức thực hiện chặt chẽ hiệu quả Kế hoạch số 1571/KH-BYT về việc truyền thông dân số và phòng bệnh Quý IV năm 2025 của Bộ Y tế.

Thứ trưởng Bộ Y tế đề nghị Tổ chức Y tế thế giới, Quỹ Nhi đồng Liên hiệp quốc tiếp tục hỗ trợ, cập nhật thông tin, chia sẻ cho Bộ Y tế về tình hình bại liệt trên thế giới và các hoạt động đáp ứng, thúc đẩy sự hỗ trợ của các đối tác để giảm thiểu nguy cơ xâm nhập bệnh bại liệt, bảo vệ thành quả thanh toán bệnh bại liệt tại Việt Nam./.